لوازم خانگی و تاثیر آن بر اقتصاد ملی

سیر تحول علوم و صنایع مختلف در ابعاد کنونی آن تا حد بسیاری معلول انگیزه رفاه‌طلبی بشر است. اختراع و به کار گرفتن وسایل و ابزارهای ساده و اولیه، سرآغاز فعالیت‌های صنعتی گسترده‌ای شده که در گذر از تحولات زمان، شکل پیچیده و صنعتی امروزی را در تولید و تأمین وسایل ضروری و رفاهی زندگی به خود گرفته است. در بین انبوه ضروریات زندگی، لوازم خانگی از نظر گستردگی و ضرورت استفاده از آنها اهمیت و حساسیت خاصی دارد.
صنعت لوازم خانگی یکی از صنایع فعال در عرصه اقتصاد جهان به شمار می‌رود و عمدتاً رکود و رونق آن به رکود و رونق اقتصاد کشورها وابسته است. این صنعت به این دلیل اهمیت دارد که با صنایع بسیاری در ارتباط است. حیات این صنعت و گسترش آن، با توجه به جنبه‌های اقتصادی گسترده آن از قبیل اشتغال و ایجاد ارزش افزوده، می‌تواند برای هر کشوری از جمله اهداف مهم باشد، اما حیات این صنعت تا حدود زیادی با وضعیت بازار داخلی و به عبارت بهتر، وجود تقاضای مؤثر در کشور ارتباط دارد.
صنعت لوازم خانگی ایران، امکانات بالقوه‌ای را برای تولید و ارتقای کیفیت، علاوه بر استانداردسازی در همه زمینه‌ها دارد. سرمایه‌گذاری‌های خوبی در این باره صورت گرفته است و واحدهای بزرگ تولیدی مشغول به کار شده‌اند؛ به گونه‌ای که واحدهای کوچک تولیدی دیگر نمی‌توانند در این صنعت دوام بیاورند، اما با وجود همه این توان‌ها، دولت و در رأس آن وزارت صنعت، معدن و تجارت از این صنعت حمایت نمی‌کند. در این میان، بومی‌سازی تولیدات لوازم خانگی باید دربرگیرنده دو اولویت، یکی همراهی با فن‌آوری روز جهان و دیگری هماهنگی مصنوعات با اقلیم منطقه باشد که در این باره، تولیدکنندگان داخلی توانسته‌اند در تولید آبگرمکن گازی دیواری، بخاری گازی، اجاق گاز و چرخ خیاطی، علاوه بر پاسخ‌گویی به نیاز داخل، بهترین بازارهای صادراتی دنیا را نیز به دست گیرند.
در این میان، نقش خانواده نیز بسیار مهم است. خانواده می‌تواند با خرید لوازم خانگیِ ایرانی، سبب رونق تولید در این صنعت شود. البته باید دانست پیشرفت در این صنعت به هماهنگی تمام نهادهای اقتصادی نیاز دارد و نمی‌توان تنها از خانواده‌ها انتظار داشت فقط به فکر خرید لوازم خانگی ایرانی تحت هر شرایطی باشند. تولیدکنندگان لوازم خانگی نیز باید بکوشند کیفیت لوازمشان را افزایش دهند و از طرفی، دولت نیز وظیفه دارد هم از تولید لوازم خانگی حمایت کند و هم بر این تولیدات نظارت داشته باشد. لوازم خانگی از رشته‌های شتاب‌دهنده توسعه صنعتی هر کشور، از جمله ایران است. گردش مالی سالانه این صنعت در ایران، به طور میانگین شش میلیارد دلار برآورد می‌شود که چهار میلیارد دلار آن به لوازم خانگی انرژی‌بر و بقیه به ظروف، سرویس غذاخوری و لوازم ریز آشپزخانه مربوط است. با وجود این، در ایران، نظام استاندارد کارآمدی وجود ندارد و هر آنچه به نام استانداردهای مدوّن ملی وجود دارد، بسیار محدود است و طیف وسیعی از کالاهای مصرفی، اعم از داخلی و وارداتی را زیر پوشش قرار نمی‌دهد یا اینکه این استانداردها به‌روز نشده است. بنابراین، نبود پوشش کامل استاندارد و به‌روز نبودنشان و حتی منطبق نبودن استانداردهای موجود با استانداردهای جهانی، یکی از مشکلات موجود در این زمینه است.
برندهای معروف در دنیای تولید لوازم خانگی کم نیستند. می‌توان نام دست‌کم ده برند را آورد که در عرصه تولید لوازم خانگی، غول محسوب می‌شوند؛ برندهایی که با تبلیغات چشم‌گیرشان به خانه ما ایرانی‌ها راه یافته‌اند. در قابلمه آنها غذا می‌پزیم، وسایلمان را در یخچالی که ساخته‌اند نگه می‌داریم، ظروف کریستال داخل بوفه‌مان را آنها طراحی کرده‌اند، پارچه مبل و صندلی و پرده خانه‌مان در کشور آنها بافته شده و همه اینها در حالی است که در کشورمان تولیدکننده همه این لوازم وجود دارد.
قدم زدن در فروشگاه‌های لوازم خانگی به راحتی مشتریان را به این نتیجه می‌رساند که متأسفانه برندهای خارجی جایی برای خودنمایی تولیدکنندگان داخلی باقی نگذاشته است، تا جایی که برخی تولیدکنندگان ایرانی به این باور رسیده‌اند که شاید با برندهای معتبر بین‌المللی بتوانند اندکی در بازار اثرگذار باشند و اقبال مشتریان ایرانی به کالاهای ملی را به خود جلب کنند.
در پاسخ به چرایی این موضوع، شاید دلیل اصلی را بتوان واردات بی‌رویه محصولات خانگی دانست. این در حالی است که طبق آمارهای غیر رسمی، برندهای خارجی، سالانه بالغ بر پنجاه میلیارد تومان در کشور کالا می‌فروشند و هیچ‌گونه مالیاتی نیز نمی‌پردازند. وجود چنین عواملی برخی از تولیدکنندگان داخلی را به فکر کار گروهی و ایجاد برند ملی برای تولیدات لوازم خانگی انداخته است تا شاید برخی محصولات باکیفیت ایرانی نیز بتوانند جایی را در دل مشتریان خود باز کنند. ایجاد این برند ملی به حمایت‌های دولت نیاز دارد. البته این حمایت‌ها باید به معنای برداشتن تبعیض میان صنعت لوازم خانگی با دیگر صنایع، از جمله خودروسازی باشد. این در حالی است که تعرفه‌ها نیز باید به گونه‌ای باشد که بیشترین حمایت از صنایع داخلی صورت گیرد. تولید انبوه در بحث لوازم خانگی می‌تواند یکی از راه‌های توجیه‌پذیری تولید محصولات باشد. از سوی دیگر، ارائه خدمات پس از فروش به تمام محصولات نیز یکی از راه‌های افزایش رقابت‌پذیری و جذب مشتری در بازار هدف با برندهای مختلفِ موجود است.
در این میان، باید به تولید محصولات باکیفیت برای صادرات نیز اندیشید. اگر دولت از این صنعت حمایت کند، یکی از بخش‌های مهم صادرات غیر نفتی را به خود اختصاص می‌دهد. توجه نداشتن به این موارد موجب شده است، امنیت سرمایه‌گذاری در صنعت لوازم خانگی کشور از بین برود. امروزه، توجه به صنعت خودروی کشور، به اندازه‌ای است که مدیران این شرکت‌ها در وزارت صنایع و معادن نقش مهمی دارند، اما تولیدکنندگان لوازم خانگی در وزارت‌خانه‌های کشور جایگاهی ندارند. این تبعیض‌ها موجب می‌شود، صنعت لوازم خانگی در حالی که نوآوری و محصول رقابت‌پذیر دارد، به سرنوشت صنعت نساجی دچار شود.
هرچند حضور برندهای خارجی در بازار، شاید فرصتی برای سرمایه‌گذاری‌های مشترک ایران با دیگر کشورها باشد؛ همان‌گونه که برخی تولیدکنندگان داخلی به این موضوع روی آورده‌ و وارد همکاری با برندهای معتبر بازار لوازم خانگی جهانی شده‌اند.
در برداشتی کلی، می‌توان گفت رسانه وظیفه دارد برند‌های ملی را به خانواده‌ها معرفی کند و خانواده‌ها نیز با خرید این لوازم خانگی تولید داخل می‌توانند، در رشد و توسعه این صنعت سهم بسیاری داشته باشند.
همان‌گونه که گفته شد، اقتصاد کشور و خانواده، از هم اثر می‌پذیرند. بنابراین، تمام عواملی که بر اقتصاد کشور اثر داشته باشد، مهم است. از مهم‌ترین این عوامل، تولید داخلی و حمایت از آن است. برای بسیاری از خانواده‌ها، با توجه به درآمد پایین، امکان استفاده از لوازم خانگی غیر ایرانی، خود به خود منتفی است، اما آنچه مهم است و مصرف‌کننده ایرانی را به استفاده از کالای داخلی ترغیب می‌کند، افزایش کیفی محصول داخلی است. تولیدکننده داخلی بدون آنکه محصولات خود را به استانداردهای جهانی آن محصول نزدیک کند و بدون آنکه آسایش و ایمنی مصرف‌کننده را در نظر گیرد، نمی‌تواند انتظار فروش مناسب محصولاتش را داشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جستجو در سایت

درحال بارگذاری ...
بستن
مقایسه